28.8 C
Lefkoşa

Çin ilk kez düzenlediği zirveyle Orta Asya’da hamilik rolünün işaretini verdi

- Advertisement -

Pekin yönetimi ilk kez düzenlediği Çin-Orta Asya Zirvesi ile değişen jeopolitik koşullarda bölge ülkeleri ile ekonomik ve siyasi işbirliğini derinleştirerek egemenlik, kalkınma ve güvenlik taahhütlerini içeren bir hamilik rolüne soyunacağının sinyalini verdi.

Çin ile 5 Orta Asya cumhuriyetini bir araya getiren “C+C5” işbirliğinin ilk liderler zirvesi, 18-19 Mayıs’ta Çin’in ev sahipliğinde, tarihi İpek Yolu’nun başlangıç noktası kabul edilen Şaanşi eyaletinin merkezi Şian’da düzenlendi.

Rusya’nın Ukrayna Savaşı nedeniyle bölgede Sovyet geçmişine dayanan ekonomik ve siyasi nüfuzunun gerilediği, ABD’nin küresel stratejisinde ağırlığı Hint-Pasifik bölgesine kaydırarak Avrasya’yı terk ettiği bir dönemde yapılan zirve, Çin’in Orta Asya’daki etkisi güçlendirme niyetini ortaya koydu.

Zirvenin tarihi, gelişmiş Batılı ülkeleri bir araya getiren G7 grubunun 19-21 Mayıs’ta Japonya’nın Hiroşima kentinde düzenlediği zirve ile çakışması, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki jeostratejik rekabetin yansımalarını da görünür kıldı.

Devlet Başkanı Şi Cinping’in ev sahipliğindeki zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev katıldı.

-İpek Yolu’nun başlangıç noktası

Çin-Orta Zirvesi için Şian kentinin seçilmesi sembolik anlam taşıyordu. Çin’in eski imparatorluk başkentlerinden Şian, MÖ 200’lü yılların başında Çin’e hakim olan Han Hanedanı döneminden itibaren tarihi İpek Yolu’nun başlangıç noktası kabul ediliyor.

Han elçisi Cang Çien’in, 2100 yıl önce, milattan önce 138 yılında, Şian’dan Batı’ya doğru, bugünkü Tacikistan, Özbekistan’ın doğusu ve Afganistan’ın kuzeyini bölgeye yaptığı yolculuk, Çinliler tarafından, İpek Yolu’nu oluşturan ticaret güzergahlarının keşfini ve Çin ile Orta Asya ülkeleri arasındaki ilişkileri başlatan girişim olarak görülüyor.

Şian, Han devrinin ardından, 7. ve 10. yüzyıllar arasında, eski dünyada İpek Yolu ticaretinin altın çağını yaşandığı Tang Hanedanı devrinde de Çin’in başkentiydi. Tarihi şehir, Asya’nın batısından Çin diyarına gelen tüccarların ticaret ile birlikte getirdiği fikirlerin, inançların ve kültürlerin izlerini hala taşıyor.

-“Tang adab-ı muaşareti”

Zirvenin açılış töreni, şehrin kuzeyindeki Tang devri mimarisini yansıtan “Tang Cenneti” adı verilen geniş göl parkı içindeki Mor Bulut Köşkü’nde düzenlendi.

Orta Asya liderleri, Tang devri imparatorluk teşrifatıyla geleneksel kostümler giyen gösteri ekibi tarafından karşılandı.

İmparatorluk gururunun ve protokolünün öne çıkarıldığı sembollerle yüklü karşılamada, geleneksel kıyafetleri içindeki nedimelerin ellerindeki asaları liderlerin önünde kapı oluşturacak şekilde tutarak onlara eşlik etmesi dikkati çekti.

Devlet Başkanı Şi, liderlere hitabında, karşılama töreninin, “Tang adabımuaşeretine” uygun yapıldığı vurguladı.

Şi, İpek Yolu’nun 2 bin yıldır Çin ile Orta Asya ülkeleri arasındaki derin dostluk bağına tanıklık ettiğini belirterek “Halklarımız bin yıllar boyunca malları ve fikirleri değiş tokuş etti, birbirlerinden öğrenerek insanlık tarihinde uygarlıklar arası etkileşimin en parlak sayfası olan kadim İpek Yolu’nun ihtişamını birlikte yarattılar.” dedi.

-“Yüzyılda bir görülen değişim”

Çin Devlet Başkanı, ertesi gün düzenlenen zirve toplantısında yaptığı konuşmada, geçen yıl iktidarını üçüncü döneme taşıdığı Çin Komünist Partisinin (ÇKP) Ulusal Kongresi’nden bu yana konuşmalarında ve diplomatik temaslarında sıkça dile getirdiği, “dünyanın yüzyılda bir görünen hızlı bir dönüşümden geçtiğini” vurgusunu yaptı.

Zamanın değişimlerinin benzeri görülmedik şekilde tarihin seyrini etkilediğini ifade eden Şi, Doğu ile Batı’nın, Kuzey ile Güney’in kavşağındaki Orta Asya’nın, bu değişimlerin ortasında yer aldığına işaret etti.

Şi, tarihi İpek Yolu güzergahı üzerinde ulaştırma ve altyapı projeleriyle Doğu-Batı ticaretini yeniden canlandırmayı amaçlayan Kuşak ve Yol Girişimi önerisini 10 yıl önce ortaya koymasından bu yana, Çin ile Orta-Asya ülkelerinin geleceğe yönelik işbirliğini derinleştirerek ilişkilerinde yeni bir dönemi başlattıklarının altını çizdi.

Kuşak ve Yol Girişimi, Devlet Başkanı Şi’nin 2013’te Kazakistan’a yaptığı ziyarette duyurulmuştu. Son 10 yılda 150’den fazla ülke ve uluslararası kuruluşun paydaşı haline geldiği, dünya nüfusunun 3’te 2’sini kapsayan coğrafyada altyapı, ulaştırma, haberleşme ve diğer bağlantılılık projeleriyle Çin’in yükselen güç olarak küresel stratejisinin temeli haline geldi.

İpek Yolu’nun merkezinde yer alan Orta Asya ülkeleri, Çin’in Avrasya ile ticareti için hayati konumda bulunuyor. Çin’in Batı’ya açılan kapısı olan Orta Asya Cumhuriyetleri, Kuşak ve Yol’un stratejik başlangıç noktasını oluşturuyor.

Çin, Kuşak ve Yol Girişimi’ni, ABD’nin küresel stratejisinde ağırlığı Avrasya kıta parçasından Hint-Pasifik bölgesine kaydırdığı, bölgedeki müttefikleriyle Çin’i çevrelemeye yönelik bir stratejiyi inşa etmeye çalıştığı bir dönemde, bu kuşatmayı aşarak dünya ticaretini ve jeopolitiğini kendi çıkarlarını uygun olarak biçimlendirmenin yolu olarak görüyor.

-Şian Deklarasyonu

Çin ve Orta Asya liderleri zirvenin sonunda, “Şian Deklarasyonu” adı verilen sonuç bildirisini imzaladıklarını duyurdu.

Bildiriye göre, 6 ülke, birbirlerinin egemenlik, bağımsızlık, toprak bütünlüğü ve güvenlik gibi temel çıkarları korumasını, kendi ulusal koşullarına uygun kalkınma yolunu bağımsız şekilde seçmesini destekleyeceklerini, hiçbir gücün, her ne sebeple olursa olsun iç işlerine karışmasına izin vermeyeceklerini vurguladı.

Orta Asya ülkeleri, Çin modernleşmesinin dünyanın kalkınması açısından önemini takdir ettiklerini ve “tek Çin” ilkesine bağlı olduklarını belirtti.

6 ülke, 10. yılında Kuşak ve Yol işbirliğini yeni bir başlangıç noktası olarak görerek bağlantılılık projelerini ilerletmeyi, sanayi, enerji ve gıda güvenliği alanlarında işbirliğini karşılık fayda ve tamamlayıcılık çerçevesinde geliştireceklerini bildirdi.

Çin tarafı, Orta Asya ülkelerine kalkınma yardımı olarak 26 milyar yuan (3,7 milyar dolar) değerinde mali destek ve hibe sağlamayı taahhüt etti.

-Güvenlik

Ülkeler, terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılığın yanı sıra uyuşturucu kaçakçılığı ve sınır aşırı organize suçlarla kararlılıkla mücadele edeceklerini, biyo-güvenlik, siber güvenlik, afet yardımı alanlarında işbirliği yapacaklarını duyurdu.

Çin tarafı, Orta Asya ülkelerine kanun koruma, güvenlik ve savunma alanlarında kapasitelerini geliştirmeleri için desteğe hazır olduğunu, terörizmle mücadele ve bölgesel güvenliği sağlamaya yönelik bağımsız çabalarına destek vereceğinin altını çizdi.

Ülkeler, Afgan halkının güvenliği ve istikrarı koruma, barışı ve yeniden inşayı sağlamaya yönelik çabalarını destekleyeceklerini, çatışmalardan uzak, kalıcı barışın hüküm sürdüğü bir Orta Asya için birlikte çalışacaklarını belirtti.

Bildiride Rusya-Ukrayna Savaşı’na değinilmedi.

-Zirve, kalıcı işbirliği mekanizmasına dönüşecek

Liderler, zirvede ayrıca Çin-Orta Asya Zirvesi’nin kalıcı bir işbirliği mekanizmasını dönüştürülmesini kararlaştırdı. Buna göre zirve iki yılda bir düzenli toplanacak. 2025’teki ikinci zirveye Kazakistan ev sahipliği yapacak. Ayrıca işbirliği mekanizması için Çin’de bir sekretarya kurulacak.

Çin-Orta Asya Zirvesi, Pekin ile Orta Asya Cumhuriyetleri arasındaki “C+C5” işbirliğinin devlet başkanları düzeyindeki ilk toplantısı oldu.

Dışişleri bakanları düzeyindeki ilk “C+C5” toplantısı 2020’de yapılmıştı. Ardından dışişleri bakanları, 2021’de Çin’in, 2022’deyse Kazakistan’ın ev sahipliğinde çevrim içi toplantılarda bir araya gelmişti.

Dışişleri bakanları toplantılarının 4’üncüsü 27 Nisan’da Şian’da yapılmış, toplantıda grubun, ilk liderler zirvesini mayıs ayında bu şehirde düzenlemesi kararlaştırılmıştı.

- Advertisement -

Son Haberler

Mağusa Devlet Hastanesi’nde toplu sünnet etkinliği

Gazimağusa Devlet Hastanesi'nde toplu sünnet etkinliği düzenlendi. Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa...

Ataoğlu Kantara Gençlik kampında gençlerle bir araya geldi

Başbakan Yardımcılığı Turizm Kültür Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri...

Dışişleri Bakanı Ertuğruloğlu, Türk Yıldızları’nı ağırladı

Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, Kıbrıs Barış Harekatı’nın 50. Yılı...

Metsola: “Kıbrıs sorunu Avrupai şekilde çözülmelidir”

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, Kıbrıs sorununun Avrupai şekilde...

Sponsor

Göz Atın

Brent petrolün varil fiyatı 81,94 dolar

 Brent petrolün varili uluslararası piyasalarda ​​​81,94 dolardan işlem görüyor. Cuma...

KTÖS, Eğitim Bakanı’nı istifaya çağırdı

Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS), Milli Eğitim Bakanı’nı, "eğitim/öğretim...

Arıklı: “Bu kurultay YDP’nin gerçekten yeniden doğuşu olacaktır”

 Yeniden Doğuş Partisi (YDP) 4’üncü Olağan Kurultayı’nda yeniden Genel...

İsrail’in Han Yunus’ta hastane çevresini bombalaması sonucu çok sayıda kişi öldü ve yaralandı

 İsrail ordusunun, Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus kentinde Nasır...

Rumlar “pahalılıktan endişe ediyor, yaptırımlara karşı çıkıyor”

 Temmuz ayı Eurobarometre araştırmasına göre Rumların, pahalılık ve enflasyonu...

Mağusa Devlet Hastanesi’nde toplu sünnet etkinliği

Gazimağusa Devlet Hastanesi'nde toplu sünnet etkinliği düzenlendi. Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği ve Sağlık Bakanlığı’nın himayelerinde, Vakıflar İdaresi ve İyilik Gönülleri organizasyonunda, Toplumsal Gelişim Hareketi (TOGEH)...

Ataoğlu Kantara Gençlik kampında gençlerle bir araya geldi

Başbakan Yardımcılığı Turizm Kültür Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu Kantara Gençlik Kampı'nda gençlerle bir araya geldi. Başbakan Yardımcılığı Turizm Kültür Gençlik ve Çevre Bakanlığı'ndan...

Dışişleri Bakanı Ertuğruloğlu, Türk Yıldızları’nı ağırladı

Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, Kıbrıs Barış Harekatı’nın 50. Yılı kutlama etkinlikleri kapsamında KKTC’ye gelen Hava Kuvvetleri Komutanlığı Türk Yıldızları gösteri timini ağırladı. Türk Hava Kuvvetleri...

Metsola: “Kıbrıs sorunu Avrupai şekilde çözülmelidir”

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, Kıbrıs sorununun Avrupai şekilde çözümlenmesi gerektiğini ifade etti. Fileleftheros gazetesi ve diğer gazeteler, Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola’nın,  dün gerçekleştirilen...

ABD Başkanı Joe Biden’ın koronavirüs testi pozitif çıktı

ABD Başkanı Joe Biden'ın Las Vegas'ta etkinlikten sonra yaptırdığı koronavirüs testi pozitif çıktı. Biden'in Delaware'de kendini izole edeceği ve görevlerine buradan devam edeceği kaydedildi. Beyaz...

EÖP’ten TMK çıkışı: Rum tarafı TMK mekanizmasını tanımak zorundadır

EÖP, Kıbrıs sorununun kapsamlı olarak çözümlenene kadar mülkiyet ile ilgili sorunların TMK ile çözülmesi gerektiğini vurgulayarak, "Rum tarafı TMK mekanizmasını tanımak zorundadır" dedi. Ekonomik Örgütler...

CHP sonrası Ak Parti afişleri de KKTC’de yer aldı

CHP’nin KKTC genelindeki reklam panolarına Kıbrıs Barış Harekatı’nın 50’inci Yıldönümüne ilişkin afişlerinin yer almasının ardından bu kez de AK Parti’nin afişleri yer aldı. Adalet...

Bakan Ertuğruloğlu’ndan “Barış Harekatı” mesajı: Rum tarafına da barış getirdi

Dışişleri Bakanı Ertuğruloğlu, Harekatın sadece Kıbrıs Türkü'ne barış, huzur ve güven getirmekle kalmayarak, Rum tarafına da barış getirdiğini ve Yunanistan'da askeri cuntanın devrilerek yerine...

Güney Kıbrıs’ın enflasyon rakamları açıklandı

Eurostat verilerine göre Güney Kıbrıs’ta Haziran ayı enflasyonu yüzde 3... Eurostat verilerine göre Güney Kıbrıs’ta Haziran ayı enflasyonu yüzde 3 olarak kayda geçti. Alithia gazetesi, Güney...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz